Nie wszystkie wydarzenia biblijne miały miejsce na terenie dzisiejszego Izraela, Palestyny czy szerzej pojętej Ziemi Świętej. Przedstawiam moją subiektywną listę 10 najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejsc z Biblii znajdujących się poza Izraelem (kolejność przypadkowa):
1. Efez (Turcja)
Efez w starożytności był dużym miastem, słynącym ze Świątyni Artemidy – jednego z siedmiu cudów antycznego świata. W ówczesnym centrum pielgrzymkowym św. Paweł spędził ponad dwa lata, a Efezjanie stali się jedną z najbliższych mu wspólnot. Poza wydarzeniami z Dziejów Apostolskich, w tym emocjonalnym pożegnaniem ze starszymi miasta w Milecie, w Nowym Testamencie znajdziemy jeszcze List do Efezjan. Efez to także jeden z tzw. Kościołów Apokalipsy, a poza tym miejsce, w którym żył św. Jan Ewangelista i najbardziej prawdopodobna lokalizacja zaśnięcia Maryi.
Dziś w Efezie nie brakuje atrakcji turystycznych. Jego ruiny to najlepiej zachowane starożytne miasto w Turcji i jedno z najlepiej zachowanych miast antycznych na całym obszarze Morza Śródziemnego. Zachwycają starożytne ulice, mozaiki i budowle, w tym Biblioteka Celsusa. Warto zobaczyć pozostałości bazyliki św. Jana i Świątyni Artemidy oraz odwiedzić bogate w zbiory Muzeum Efeskie w pobliskim Selçuku. Pielgrzymi nie mogą ominąć domku Maryi, z którego najpewniej została wzięta do nieba.
2. Pergamon (Turcja)
Położony całkiem niedaleko Efezu Pergamon (dzisiejsza Bergama) jest jednym z siedmiu Kościołów Apokalipsy, czyli wspólnot chrześcijańskich, do których św. Jan skierował zawarte w Apokalipsie listy. Słynął z ogromnej biblioteki, a także Wielkiego Ołtarza Zeusa (wystawionego obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie).
Atrakcje Pergamonu zgromadzone są na dwóch obszarach. Pierwszy z nich to położony na wysokim wzgórzu akropol, na którym znajdują się m.in. świątynia Trajana, teatr czy dom Attalosa. Z akropolu roztaczają się piękne widoki na okolicę. Druga część zabytków mieści się na terenie Asklepiejonu – jedynego w swoim rodzaju starożytnego sanatorium.
3. Antiochia Syryjska (Turcja)
Antiochia Syryjska (dzisiejsza Antakya) była w I wieku bardzo ważnym dla chrześcijan ośrodkiem. Tu nauczał św. Piotr, który wg tradycji został pierwszym biskupem miasta. To tutaj po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami. Toczyły się tu spory o konieczność obrzezania nawróconych pogan i stąd Paweł z Barnabą wyruszali w podróże misyjne.
W Antiochii znajduje się wykuty w skale kościół św. Piotra, jeden z najstarszych kościołów na świecie, zbudowany na miejscu jaskini, w której spotykali się na modlitwie pierwsi chrześcijanie. Drugą najciekawszą atrakcją turystyczną miasta jest Muzeum Archeologiczne, w którym pełno wspaniałych mozaik – rzymskich i bizantyjskich.
4. Ateny (Grecja)
Zgodnie z Dziejami Apostolskimi w Atenach św. Paweł przemawiał na Areopagu, próbując przedstawić Grekom, znanym z zamiłowania do filozofii i zdobywania mądrości oraz z kultu wielu bogów, prawdę o Jezusie. Choć jego nauczanie nie spotkało się z powszechnym zrozumieniem, to wiarę przyjął wtedy Dionizy Areopagita, pierwszy biskup miasta.
Poza Areopagiem w Atenach trzeba zwiedzić przede wszystkim słynny Akropol, ale na tym starożytne zabytki absolutnie się nie kończą. Warte odwiedzenia są grecka Agora, świątynia Zeusa Olimpijskiego czy pełne antycznych rzeźb i innych cennych artefaktów muzea: Narodowe Muzeum Archeologiczne i Nowe Muzeum Akropolu.
Ateny możecie odwiedzić podczas naszego wyjazdu: Grecja śladami św. Pawła! Szczegóły i zapisy: https://e-yeti.pl/wycieczki/grecja_sladami_sw_pawla/
5. Saloniki (Grecja)
Drugie największe miasto Grecji było miejscem nauczania św. Pawła, co zostało opisane w Dziejach Apostolskich. Zazdrość mieszkających tam Żydów nie pozwoliła Apostołowi Narodów na dłuższy pobyt w tym mieście, ale “trzy szabaty” wystarczyły, by założyć wspólnotę. W Nowym Testamencie znajdziemy aż dwa listy do Tesaloniczan, którzy byli prześladowani za swoją wiarę.
Wśród zabytków Salonik na szczególną uwagę zasługują właśnie te chrześcijańskie – bezcenne bizantyjskie kościoły. Do najciekawszych, kryjących wspaniałe mozaiki, należą: bazylika św. Dymitra, Hagia Sophia, Hosios David i Acheiropoietos. Oprócz nich miasto słynie z Białej Wieży i Łuku Galeriusza, a warto pojawić się również w rzymskiej Rotundzie, Muzeum Kultury Bizantyjskiej i Muzeum Archeologicznym.
Saloniki możecie odwiedzić podczas naszego wyjazdu: Grecja śladami św. Pawła! Szczegóły i zapisy: https://e-yeti.pl/wycieczki/grecja_sladami_sw_pawla/
6. Góra Nebo (Jordania)
Sąsiadująca z Izraelem Jordania to w zasadzie część Ziemi Świętej, a więc nic dziwnego, że na jej terenie miało miejsce naprawdę wiele wydarzeń zarówno ze Starego Testamentu, jak i z Ewangelii. W tym “Top 10” znalazłem przestrzeń na tylko jedno z nich, ale spokojnie można o nich napisać osobny artykuł. Wybrałem górę Nebo, z której Mojżesz zobaczył Ziemię Obiecaną i na której umarł.
Na górze zachwyca przede wszystkim Bazylika Mojżesza z pięknymi mozaikami. Jest tam też nietypowy krzyż, który symbolizuje miedzianego węża postawionego przez Mojżesza na pustyni. Z góry Nebo roztaczają się cudowne widoki na Dolinę Jordanu i Morze Martwe.
7. Pafos (Cypr)
Pafos to portowe miasto na Cyprze, gdzie podczas pierwszej podróży misyjnej trafił św. Paweł z Barnabą i Markiem. Dzięki ich nauczaniu nawrócił się tam sam rzymski namiestnik Cypru – Sergiusz Paweł.
Największym zbiorem zabytków w mieście jest park archeologiczny Nea Pafos z pozostałościami rzymskich willi kryjącymi świetnie zachowane mozaiki. Warto zobaczyć także Grobowce Królewskie i ruiny wczesnochrześcijańskich bazylik. Ciekawym miejscem są chrześcijańskie katakumby. Pafos słynie również ze wspaniałych plaż.
8. Góra Synaj (Egipt)
Położona na półwyspie o tej samej nazwie góra Synaj (Horeb) to przede wszystkim miejsce objawienia się Pana Boga Mojżeszowi. To tam Mojżesz otrzymał tablice Dziesięciu Przykazań, Bóg zawarł przymierze z Izraelem, a u podnóża tej góry Żydzi po wyjściu z Egiptu obozowali przez rok. Mniej osób kojarzy, że Synaj był miejscem także innego wydarzenia biblijnego – w jaskini na Horebie schronił się prorok Eliasz, tam słyszał głos Boga, a na górze doświadczył Jego przejścia w szmerze łagodnego powiewu.
Pielgrzymi często wspinają się na górę już na wschód słońca, żeby zobaczyć niesamowite widoki. Znajduje się tam najstarszy na świecie nieprzerwanie działający klasztor – Klasztor św. Katarzyny. Ważnymi z religijnego punktu widzenia obiektami są też tzw. Gorejący Krzew i Studnia Mojżesza.
9. Damaszek (Syria)
W Starym Testamencie Damaszek – jako stolica Aramejczyków – często był w konflikcie z Izraelem, a prorocy zapowiadali upadek tego miasta. W Nowym Testamencie to w drodze do niego nastąpiło cudowne nawrócenie św. Pawła, który w Damaszku został uzdrowiony i ochrzczony przez Ananiasza. Tam też Apostoł Narodów zaczął głosić Ewangelię, przez co musiał uciekać spuszczany nocą w koszu przez mury miasta.
Wśród atrakcji stolicy Syrii nie sposób pominąć monumentalnej Cytadeli oraz Wielkiego Meczetu Umajjadów – jednej z najważniejszych świątyń islamu, w której przechowywane są relikwie czczonego również przez muzułmanów Jana Chrzciciela. Koniecznie trzeba się wybrać na spacer po Starym Mieście i tradycyjnych bazarach. Dla pielgrzymów ważna będzie wizyta w zamienionym w kościół Domu Ananiasza, gdzie św. Paweł podobno otrzymał chrzest.
10. Rzym (Włochy)
Rzym w Biblii występuje przede wszystkim przy okazji uwięzienia tam św. Pawła, ale Nowy Testament obejmuje też napisany przez Apostoła Narodów List do Rzymian. W Rzymie męczeńską śmierć poniósł zarówno św. Paweł, jak i św. Piotr – pierwszy papież, którego następcy związali się aż do dziś właśnie z tym miastem.
Do najważniejszych z chrześcijańskiego punktu widzenia budowli Rzymu należą oczywiście kościoły, na których czele należy wymienić cztery bazyliki większe: św. Piotra w Watykanie, św. Jana na Lateranie, Santa Maria Maggiore i św. Pawła za murami. W wielu świątyniach znajdziemy relikwie Apostołów i innych świętych, a także różne obiekty z czasów Chrystusa przywiezione z Ziemi Świętej. Światowej sławy atrakcjami są m.in. Koloseum, Forum Romanum, Fontanna di Trevi, Schody Hiszpańskie czy Muzea Watykańskie z Kaplicą Sykstyńską.
Wiele wymienionych miejsc możecie odwiedzić razem z YETI podczas naszych wyjazdów katolickich na zamówienie! Zbierzcie grupę znajomych / parafialną / z Waszej wspólnoty i jedziemy! Więcej szczegółów w naszej broszurze katolickich podróży: https://e-yeti.pl/wycieczki-na-zamowienie/
Inne ciekawe turystycznie miejsca biblijne, które nie zmieściły się na liście, to m.in.:
- Grecja: Korynt, Filippi
- Turcja: Smyrna (dzisiejszy Izmir), Sardes, Laodycea, Milet, Perge, góra Ararat
- Jordania: Madaba, miejsce chrztu w Jordanie, Gadara
- Liban: Tyr, Sydon
- Irak: Babilon
~ Krzysiek
